PB L 031 van 20090713, blz. 9

Beschikking van de Commissie van 13 juli 2009 betreffende de reddingssteun aan de onderneming „Les Volailles du Périgord” en de omzetting daarvan in herstructureringssteun (C 31/08 (ex N 681/06)) (Kennisgeving geschied onder nummer C(2009) 5494) (Slechts de tekst in de Franse taal is authentiek) (2010/55/EG)

DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op artikel 88, lid 2, eerste alinea,

Na de belanghebbenden overeenkomstig artikel 88, lid 2, eerste alinea, van het Verdrag te hebben aangemaand hun opmerkingen te maken en gelet op deze opmerkingen,

Overwegende hetgeen volgt:

I.PROCEDURE

(1) Per brief met kenmerk C(2007) 3564 van 19 juli 2007 heeft de Commissie onder nummer N 681/06 toestemming gegeven voor reddingssteun aan de onderneming „Les Volailles du Périgord” voor een bedrag van 1 miljoen EUR. De looptijd voor deze steunmaatregel werd vastgesteld op zes maanden.

(2) Bij het aanmelden van de reddingssteun hebben de Franse autoriteiten toegezegd dat de Commissie een herstructureringsplan of een liquidatieplan zou worden voorgelegd of haar zou worden aangetoond dat het voorschot uiterlijk zes maanden na de toestemming van de Commissie voor de reddingssteun volledig zou zijn terugbetaald. Deze termijn is op 19 januari 2008 verstreken zonder dat de Commissie een van de vereiste documenten heeft ontvangen.

(3) Op 7 mei 2008 heeft de Commissie Frankrijk per brief verzocht de vereiste documenten zo spoedig mogelijk te verstrekken en meegedeeld dat zij bij uitblijven daarvan verplicht zou zijn om de procedure in te leiden die is omschreven in artikel 88, lid 2, van het Verdrag, overeenkomstig punt 27 van de communautaire richtsnoeren voor reddings- en herstructureringssteun aan ondernemingen in moeilijkheden1.

(4) Aangezien Frankrijk geen herstructureringsplan of liquidatieplan heeft ingediend of heeft aangetoond dat het voorschot volledig is terugbetaald, heeft de Commissie de Franse autoriteiten per brief met kenmerk C(2008) 3540 definitief van 16 juli 2008 in kennis gesteld van het inleiden van de formele onderzoeksprocedure in de zin van artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag en van Verordening (EG) nr. 659/1999 van de Raad2 betreffende de toepassing van reddingssteun.

(5) De Commissie heeft Frankrijk verzocht om binnen een maand na ontvangst van bovengenoemde brief zijn opmerkingen te maken, informatie te verstrekken over de huidige toestand van „Les Volailles du Périgord” en om een herstructureringsplan of een liquidatieplan in te dienen dan wel aan te tonen dat de lening volledig is terugbetaald.

(6) Op 5 september 2008 werd de Franse autoriteiten een rappel gezonden (AGRI D/21337).

(7) Op 18 september 2008 heeft Frankrijk per e-mail een herstructureringsplan toegezonden. Bij brief van 4 december 2008 heeft de Commissie nadere informatie gevraagd over het herstructureringsplan en het gebruik van de reddingssteun. Op 8 december 2008 hebben de Franse autoriteiten per e-mail gevraagd om uitstel voor het verstrekken van informatie. Dit uitstel werd door de Commissie verleend. Frankrijk heeft op 12 februari 2009 en 26 juni 2009 per e-mail aanvullende informatie toegezonden.

II.BESCHRIJVING3

(8) Op 19 juli 2007 heeft de Commissie per brief met kenmerk C(2007) 3564 toestemming gegeven voor reddingssteun aan „Les Volailles du Périgord”, dat actief is op het gebied van de slacht van kippen en kalkoenen en is getroffen door de vogelgriepcrisis.

(9) De onderneming is voor 100 % eigendom van de familie Gaye en telde, in 2006, 236 werknemers. Aan het eind van het boekjaar 2006/2007 bedroeg de omzet circa 43 miljoen EUR4. De onderneming zette het grootste deel van haar producten af bij grote en middelgrote supermarkten (GMS) in Frankrijk. 70 % van haar producten werden verkocht als gesneden stukken, de rest als heel en bereidingsklaar gevogelte. De onderneming exporteerde marginaal.

(10) „Les Volailles du Périgord” kende een snelle groei in de jaren 1990-2000. Deze groei hield aan tot het boekjaar 2001/2002. Zij werd echter slecht beheerst, met name omdat het management te klein was en de commerciële strategie op Hard Discount was gericht. Deze kwetsbaarheid kwam duidelijk aan het licht op het moment dat de conjunctuur terug begon te lopen, hetgeen tot gevolg gehad dat de onderneming structureel verlieslijdend werd. Over de drie boekjaren 2002/2003-2004/2005 bedroeg het totale exploitatieverlies 5,3 miljoen EUR. De directie van de onderneming reageerde hierop met productiviteitsmaatregelen, een betere beheersing van de loonkosten, het inzetten van extern personeel en een inkrimping van externe diensten en kosten. Dankzij deze maatregelen was het bedrijfsresultaat in het laatste halfjaar van 2005 in evenwicht. Tegelijkertijd hebben de aandeelhouders 3 miljoen EUR op rekeningen-courant gestort om de liquiditeit te ondersteunen. De toch al kwetsbare onderneming werd hard getroffen door de vogelgriepcrisis. De netto-omzet was in het boekjaar 2005/2006 circa 5 miljoen EUR lager dan in het voorgaande boekjaar. Het exploitatieverlies bedroeg circa 168.000 EUR. De liquiditeit bleef verslechteren vanwege het verlies en de oplopende voorraden diepgevroren pluimveevlees. De onderneming heeft zichzelf nog kunnen financieren dankzij een voorschot in rekening-courant van de bank, dat werd verleend in afwachting van de uitbetaling van de reddingssteun (wanneer deze zou uitblijven, zou dit voorschot opeisbaar worden, met insolvabiliteit en faillissement van de onderneming tot gevolg).

(11) De liquiditeitsbehoefte van de onderneming voor het tweede halfjaar van 2007 bedroeg in juli circa 1,2 miljoen EUR en zou naar verwachting in de tweede helft van 2007 licht afnemen.

(12) De reddingssteun van 1 miljoen EUR werd voor een periode van zes maanden toegekend in de vorm van terug te betalen voorschotten en zou voor een deel worden verstrekt door de staat (850.000 EUR) en voor een ander deel door de Conseil régional d’Aquitaine (150.000 EUR). De steun werd toegekend in circulaire DPEI/SDEPA/C2006-4019 van de minister van Landbouw en Visserij van 15 maart 2006.

(13) De Franse autoriteiten hebben bevestigd dat als rentepercentage het referentiepercentage van de Commissie zou worden gehanteerd dat van toepassing was ten tijde van de toekenning van het voorschot.

(14) In haar brief C(2008) 3540 definitief van 16 juli 2008, waarin zij de formele onderzoeksprocedure naar de uitvoering van deze reddingssteun inleidt, heeft de Commissie vastgesteld dat de steun waarschijnlijk onrechtmatig is voortgezet na het verstrijken van de termijn van zes maanden en heeft zij twijfel geuit ten aanzien van de verenigbaarheid van de desbetreffende maatregel met de gemeenschappelijke markt.

III.OPMERKINGEN VAN DERDEN

(15) In het kader van de formele onderzoeksprocedure zijn door derden geen opmerkingen ingediend.

IV.OPMERKINGEN VAN FRANKRIJK

(16) Op 18 september 2008 heeft Frankrijk per e-mail zijn opmerkingen ingediend over het besluit van de Commissie om de procedure van artikel 88, lid 2, van het Verdrag in te leiden tegen de uitvoering van de reddingssteun voor „Les Volailles du Périgord”. Het zond een herstructureringsplan voor de onderneming toe en verzocht de reddingssteun om te zetten in herstructureringssteun. Nadere informatie werd op 12 februari 2009 per e-mail toegezonden.

(17) Volgens de verstrekte informatie verkeerde „Les Volailles du Périgord” in 2006/2007 nog steeds in een moeilijke situatie vanwege een te sterke gerichtheid op de hard discount, een gebrek aan gesneden en bereide producten, verzadigde productiefaciliteiten en een te klein management.

(18) Volgens de Franse autoriteiten is het bedrag van 150.000 EUR aan reddingssteun op 9 augustus 2007 uitbetaald, en de resterende 850.000 EUR op 11 september 2007. Het herstructureringsplan werd door de onderneming in het boekjaar 2007/2008 vastgesteld en vanaf januari 2008 uitgevoerd (maatregelen in het eerste halfjaar van 2008: aanstelling van een nieuwe algemeen directeur, afstoten van een aantal verliesgevende activiteiten, aanvragen van offertes voor de noodzakelijke investeringen voor de omschakeling van de onderneming, verbetering van het computersysteem).

Huidige situatie van de onderneming

(19) Volgens de verstrekte informatie had de onderneming aan het eind van het boekjaar 2007/2008 een negatief eigen vermogen van circa 2,5 miljoen EUR. Tot 30 juni 2007 werd verlies geleden en moest een negatief saldo van circa 4,7 miljoen EUR worden genoteerd.

(20) De onderneming maakte in het boekjaar 2007/2008 voor het eerst weer winst (circa 525.000 EUR, peildatum 30 juni 2008). De onderneming heeft reeds aangetoond dat haar vermogen tot zelffinanciering meer dan 1 miljoen EUR bedraagt. Volgens de Franse autoriteiten is dat het gevolg van de herstructureringsmaatregelen die al werden genomen in het eerste halfjaar van 2008.

(21) Volgens de Franse autoriteiten kan de onderneming zonder steun haar herstructureringsplan niet voltooien en niet opnieuw rendabel worden. Zonder steun is een gezonde financiële structuur, waarmee de onderneming haar activiteiten zelfstandig kan financieren niet mogelijk.

Herstructureringsplan

(22) Het herstructureringsplan bestrijkt een periode van drie boekjaren, te weten 2007/2008 tot en met 2009/2010.

Markt

(23) „Les Volailles du Périgord” slacht kippen en kalkoenen. In 2006/2007 verkocht de onderneming 70 % van haar producten in gesneden vorm, de rest als heel en gebruiksklaar gevogelte. Van de omzet werd 44 % gerealiseerd bij GMS, 32 % in de hard discount, 14 % bij ambachtelijke slagers en 10 % in de horeca. Volgens de verstrekte informatie is de onderneming commercieel actief op nationaal niveau. Volgens dezelfde informatie heeft zij in Frankrijk een marktaandeel van circa 1 %.

(24) Op 12 februari 2009 hebben de Franse autoriteiten per e-mail en als bijlage bij het herstructureringsplan van de onderneming een marktonderzoek van juli 2008 toegezonden, getiteld „Industrie et négoce de volaille” (industrie en groothandel in pluimvee). Dit onderzoek is verricht door bureau „Xerfi”5.

(25) Volgens dit onderzoek is de productie van pluimveevlees een belangrijk segment van de vleesindustrie in Frankrijk. De pluimveesector is relatief geconcentreerd: de ondernemingen met meer dan 500 werknemers genereren meer dan de helft van de omzet van de sector. Marktleider op de Franse markt is het LDC-concern, dat met een geconsolideerde omzet van circa 1,8 miljard EUR een marktaandeel van 25,5 % heeft. LDC wordt gevolgd door het GASTRONOME-concern, met een marktaandeel van 14 %, en het ARRIVE-concern, met een marktaandeel van 9 %.

(26) Volgens de verstrekte informatie heeft de pluimveemarkt zich in 2007 genormaliseerd na een bijzonder turbulente periode in 2006, die het gevolg was van de vogelgriepcrisis. Het jaar 2007 kenmerkte zich echter ook door de stijging van de prijzen van agrarische grondstoffen, waardoor de kosten voor pluimveevoer en derhalve ook de productiekosten opliepen. Zodoende stegen in 2007 op de vleesmarkt de consumentenprijzen voor pluimvee het sterkst.

(27) Volgens de Franse autoriteiten groeide de productiecapaciteit binnen de Gemeenschap sinds een aantal jaren, met als gevolg een toename van slachtactiviteiten. Naar verwachting zal de slacht van pluimvee met iets meer dan 2 % afnemen vanwege de dalende consumptie door de huidige crisis. Tegelijkertijd zouden de prijzen echter stijgen.

Omstandigheden die de onderneming in moeilijkheden hebben gebracht

(28) Volgens de Franse autoriteiten waren de belangrijkste oorzaken voor de problemen van de onderneming de vogelgriep, een op laag renderende markten gerichte commerciële strategie en de economische situatie (zie overweging 10)6.

Voorgestelde strategie voor de toekomst

(29) Het herstructureringsplan van „Les Volailles du Périgord” gaat uit van een wijziging van de commerciële strategie van de onderneming. De producten die in de groothandelsverkoop weinig opbrengen (laagste prijzen), waaronder kip of parelhoen, worden sterk ingekrompen ten gunste van producten met meer toegevoegde waarde en/of hoogwaardiger producten. Deze producten, waarvan de productiekosten aan de aanvoerzijde, dus bij het fokken, volledig worden beheerst, worden door de onderneming geslacht en verwerkt.

(30) Zo wordt „Bio”- en „Label Rouge”-pluimvee ontwikkeld en verkocht in innovatieve verpakkingen met extra meerwaarde (onder atmosfeer) of verkocht op groeimarkten, bijvoorbeeld voor grillbedrijven, waarop de marges groter zijn.

(31) In aanvulling op de producten voor de laagste prijzen die in de GMS noodzakelijk zijn naast hoogwaardige producten komen er producten met meer toegevoegde waarde (boutjes, spiesjes en gearomatiseerde producten). Verder zal de onderneming een belangrijk deel van haar verkoop onder eigen merk („Le Croquant”) behouden.

Herstructureringsmaatregelen

(32) Het herstructureringsplan voor „Les Volailles du Périgord” voorziet in verbetering van de productie door investeringen in productiefaciliteiten en reorganisatie van de activiteiten, naast een sociale reorganisatie.

(33) Voor de modernisering van de productiefaciliteiten van de onderneming wordt een bedrag van meer dan 4 miljoen EUR uitgetrokken. Er moet worden geïnvesteerd in het pand (uitbreiding losperrons voor aanvoer pluimvee), productiemateriaal (Maxiload-perron voor kippen en kalkoenen, Maxiload-modules, vrachtwagens, bovengrondse sorteerlijn, verpakken onder gewijzigde atmosfeer) en het informatiesysteem (SAP, vernieuwing van hardware).

(34) Volgens de verstrekte informatie kan levend pluimvee met de Maxiload-modules sneller en gemakkelijker op de fokkerij en vervolgens in de vrachtwagens worden geladen, is een betere beladingsgraad van de auto’s mogelijk en kan het ten slotte gemakkelijker in het slachthuis worden uitgeladen. Met de investeringen in de losperrons voor de aanvoer van pluimvee kan het werk worden vergemakkelijkt en kunnen de kosten van het verzamelen worden beperkt. Verder moet de aanschaf van een sorteermachine de kwaliteit van de productie verbeteren door een betere sortering van het pluimvee, een snellere verwerking en verpakking van de producten en minder personeel bij het sorteren. Bovendien is deze investering noodzakelijk voor de ontwikkeling van de markt voor gegrilde producten, waarvoor gesorteerde kippen vereist zijn. De aanschaf van de machine voor het verpakken onder gewijzigde atmosfeer is nodig voor de markt voor grote en middelgrote supermarkten, de belangrijkste markt voor de onderneming.

(35) Volgens de verstrekte informatie beschikt de onderneming momenteel niet over een geïntegreerd informatiesysteem. Door investeringen in hardware en een SAP-oplossing is een aanzienlijke verbetering mogelijk van het management van de onderneming en de analyse en het rendement van elk product-/marktsegment, en kan veel beter worden geanticipeerd op ontwikkelingen op de markten van de onderneming.

(36) Momenteel telt de onderneming 205 werknemers, waarvan 55 op een tijdelijk contract en 150 op een vast contract. Na de voorgenomen investeringen zal het aantal werknemers met 9 afnemen, hetgeen uiteindelijk neerkomt op een totale besparing van meer dan 430.000 EUR. Verder zal de onderneming door inkrimping van haar verkopen aan de Hard Discount haar personeelsbestand met ongeveer 30 personen inkrimpen door 55 % van de tijdelijke contracten niet te verlengen. Volgens de verstrekte informatie kan hiermee meer dan 1 miljoen EUR worden bespaard. De ontslagkosten worden op circa 170.000 EUR geraamd. In het eerste halfjaar van 2008 is al een nieuwe algemeen directeur benoemd. Verder voorziet het herstructureringsplan in de aanstelling van een controller en een commercieel directeur ter ondersteuning van de nieuwe koers van de onderneming.

(37) De onderneming is in het eerste halfjaar van 2008 begonnen met de uitvoering van de herstructureringsmaatregelen (zie overweging 18). Het grootste deel van de investeringen zal worden gedaan in de loop van het boekjaar 2008/2009. Het commerciële omschakelingsplan waarmee in 2008 een begin is gemaakt, zal worden voortgezet in de boekjaren 2008/2009 en 2009/2010.

Financiering van de herstructurering

(38) Volgens de verstrekte informatie wordt de herstructurering als volgt gefinancierd:

(39) De leaseovereenkomst waarmee het grootste deel van de investeringen zal worden gefinancierd, wordt aangegaan voor een periode van 4 tot 5 jaar. De Franse autoriteiten hebben de Commissie het concept toegezonden van de financieringsovereenkomst met ETICA, een onderdeel van Crédit Agricole Leasing.

(40) Van de totale bijdrage van 900.000 EUR van de aandeelhouders wordt 850.000 EUR in rekening-courant ingebracht en gebruikt voor de financiële herstructurering van de creditzijde van de balans. Volgens de verstrekte informatie kan de financiële structuur van de onderneming door deze financiële herstructurering weer gezond worden, zodat het bedrijf weer zelfstandig financiering vanuit de markt kan aantrekken.

Businessplan

(41) Op 18 september 2008 hebben de Franse autoriteiten per e-mail een businessplan toegezonden voor de periode tot het eind van het boekjaar 2009/2010. In dit businessplan dat, volgens de verstrekte informatie, uitgaat van een neutraal scenario voor „Les Volailles du Périgord”, zijn al de resultaten verwerkt die in de boekjaren 2006/2007 en 2007/2008 daadwerkelijk werden bereikt. Op 12 februari 2009 hebben de Franse autoriteiten per e-mail ook businessplannen toegezonden met optimistische en pessimistische scenario’s voor de onderneming.

(42) Het neutrale businessplan is gebaseerd op de volgende ontwikkeling van de omzet en de productmix:

(43) Het herstructureringsplan is gericht op een grotere waardestijging in de productie bij „Volailles du Périgord” door toespitsing op beter renderende activiteiten. Uitgedrukt in volume brengt de onderneming uiteindelijk haar activiteiten gedurende de herstructureringsperiode (2006/2007-2009/2010) met 23 % terug. De inkrimping zal plaatsvinden bij hard discount (– 60 %) en bij slagerijen (– 45 %). De verkoopvolumes zullen echter met 1 % stijgen bij de grote en middelgrote supermarkten en met 31 % bij gespecialiseerde grillbedrijven en de horeca (die volgens de verstrekte informatie een segment vormt waarbinnen de vraag zich naar verwachting goed zal ontwikkelen).

(44) Ondanks deze uiteindelijk aanzienlijke inkrimping van de volumes daalt de omzet in dezelfde periode met niet meer dan 8 %. Volgens de Franse autoriteiten behoudt de onderneming na de herstructureringsperiode een marktaandeel (op de Franse binnenlandse markt) van 0,8 %.

(45) De kengetallen van het neutrale businessplan kunnen als volgt worden samengevat:

(46) Het neutrale businessplan gaat, naast vergroting van de toegevoegde waarde bij de productie, uit van een verlaging van de externe lasten (minder uitzendkrachten, lagere uitgaven voor energie) en de personeelslasten (inkrimping van het personeelsbestand). Naar verwachting zal het resultaat gedurende de herstructureringsperiode dus duidelijk verbeteren, om (op basis van het boekresultaat) in 2009/2010 uit te komen op circa 1,7 %. Het jaarlijkse vermogen tot zelffinanciering zou moeten uitkomen op circa 1,2 miljoen EUR in 2009/2010 en verwacht wordt dat het werkkapitaal gedurende de herstructureringsperiode met circa 3,4 miljoen EUR kan worden verbeterd.

(47) Het neutrale businessplan gaat uit van een aanzienlijke verbetering van de financiële structuur van de onderneming. Het eigen vermogen wordt weer positief vanaf het boekjaar 2008/20097. Ondanks een stijging van de schulden op de lange en middellange termijn in 2008/2009 (leaseovereenkomst voor de financiering van het grootste deel van de voorgenomen investeringen) zal de terugbetalingscapaciteit (zoals omschreven in overweging 44) aan het eind van de herstructureringsperiode uitkomen op slechts 2,48. Ook de liquiditeit zou vanaf het boekjaar 2008/2009 weer positief worden.

(48) Volgens de Franse autoriteiten wordt deze ontwikkeling bevestigd door de daadwerkelijk positieve resultaten in het boekjaar 2007/2008 (zie overweging 20).

(49) De optimistische en pessimistische scenario’s voor de ontwikkeling van „Les Volailles du Périgord” die eveneens door de Franse autoriteiten werden toegezonden (zie overweging 41) zijn gebaseerd op de volgende aannames:

(50) Optimistische aanname: tonnages vergelijkbaar met de tonnages uit het neutrale scenario, met een lichte verbetering van de ontwikkeling van de volumes in de horeca en een gemiddelde schijnbare prijs van 3,56 EUR tegen 3,53 EUR in het neutrale scenario. Pessimistische aanname: lagere tonnages bij grote en middelgrote supermarkten in 2009/2010 in tegenstelling tot het neutrale scenario, stagnerende tonnages in de horeca met een onvoldoende ontwikkeling van deze markt, gemiddelde schijnbare prijs van 3,48 EUR tegen 3,53 EUR in de gemiddelde aanname.

(51) Het optimistische scenario gaat uit van een duidelijke verbetering van het rendement gedurende de periode. Het resultaat komt 1,3 miljoen EUR hoger uit dan in het neutrale scenario. Voor wat betreft de financiële situatie is het resultaat een herstel van het werkkapitaal, dat weer in evenwicht zou komen. In het pessimistische scenario zou het rendement afnemen en zouden de resultaten 1 miljoen EUR lager uitkomen dan in het neutrale scenario. Financieel gezien zou dan herstel van de liquiditeit uitblijven. Hoewel in de loop van de periode verbetering zou optreden, zou de liquiditeit in 2009/2010 toch negatief blijven.

Diversen

(52) Volgens de informatie van de Franse autoriteiten is het niet de bedoeling dat „Les Volailles du Périgord” voor het eind van de herstructureringsperiode nog andere steun ontvangt.

V.BEOORDELING

(53) „Les Volailles du Périgord” slacht kippen en kalkoenen. De Commissie stelt vast dat de artikelen 92, 93 en 94 van het Verdrag (de latere artikelen 87, 88 en 89) op de productie van slachtpluimvee van toepassing zijn op grond van artikel 19 van Verordening (EEG) nr. 2777/75 van de Raad van 29 oktober 1975 houdende een gemeenschappelijke ordening der markten in de sector slachtpluimvee8, die van toepassing was op het moment waarop de steun werd toegekend9.

1.Bestaan van steun in de zin van artikel 87, lid,1 van het Verdrag

(54) Volgens artikel 87, lid 1, van het Verdrag „zijn steunmaatregelen van de staten of in welke vorm ook met staatsmiddelen bekostigd, die de mededinging door begunstiging van bepaalde ondernemingen of bepaalde producties vervalsen of dreigen te vervalsen, onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt, voor zover deze steun het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig beïnvloedt”.

(55) De steun wordt toegekend door de staat en door de Conseil régional d’Aquitaine (zie de overwegingen 12 en 18) en bevoordeelt één bepaalde onderneming. In de jurisprudentie wordt steeds geoordeeld dat het handelsverkeer ongunstig wordt beïnvloed wanneer de begunstigde onderneming een economische activiteit uitoefent en concurreert met producten uit andere lidstaten10. Het enkele feit dat de concurrentiepositie van een onderneming ten opzichte van concurrerende ondernemingen wordt versterkt door een economisch voordeel dat deze onderneming anders niet zou hebben genoten bij de normale uitoefening van haar activiteiten wijst erop dat de mededinging mogelijk wordt vervalst11. „Les Volailles du Périgord” is actief in een sector waarbinnen handelsverkeer tussen de lidstaten bestaat12. Zoals de Commissie reeds vaststelde in haar brief C(2007) 3564 van 19 juli 2007 kan de toegekende steun de mededinging en het handelsverkeer tussen de lidstaten dus ongunstig beïnvloeden en is zij derhalve staatssteun in de zin van artikel 87, lid 1, van het Verdrag.

2.Verenigbaarheid met de gemeenschappelijke markt op grond van artikel 87, lid 3, onder c), van het Verdrag

(56) In artikel 87, lid 3, onder c), van het Verdrag is echter bepaald dat steunmaatregelen om de ontwikkeling van bepaalde vormen van economische bedrijvigheid of van bepaalde regionale economieën te vergemakkelijken met de gemeenschappelijke markt verenigbaar zijn, mits de voorwaarden waaronder het handelsverkeer plaatsvindt daardoor niet zodanig worden veranderd dat het gemeenschappelijk belang wordt geschaad.

(57) Deze uitzondering kan alleen worden toegepast wanneer aan de relevante voorwaarden voor de toekenning van steun wordt voldaan.

Reddingssteun

(58) De Commissie heeft de reddingssteun aan „Les Volailles du Périgord” getoetst aan de richtsnoeren die op de datum van aanmelding van toepassing waren, te weten de communautaire richtsnoeren voor staatssteun in de landbouwsector13 en de communautaire richtsnoeren inzake reddings- en herstructureringssteun aan ondernemingen in moeilijkheden14 (de „richtsnoeren”).

(59) In haar brief C(2007) 3564 van 19 juli 2007 heeft zij besloten om de steun op grond van artikel 87, lid 3, onder c), van het Verdrag als verenigbaar met de gemeenschappelijke markt te beschouwen.

(60) Volgens punt 25, onder a), van de richtsnoeren moet reddingssteun bestaan in kassteun in de vorm van leninggaranties of leningen tegen een rente die minstens vergelijkbaar is met de rentepercentages die gelden voor leningen aan gezonde ondernemingen, en met name de referentiepercentages die door de Commissie zijn vastgesteld. Alle leningen moeten worden terugbetaald en alle garanties moeten aflopen binnen een termijn van maximaal zes maanden na de uitkering van het eerste bedrag aan de onderneming.

(61) De goedgekeurde steun zou de vorm krijgen van een terug te betalen voorschot tegen een jaarlijkse rente die gelijk is aan het referentiepercentage van de Commissie dat van toepassing is op het moment van de toekenning van het voorschot (4,62 % met ingang van 1 juli 2007).

(62) De Franse autoriteiten hebben aangegeven dat de lening zou worden terugbetaald binnen zes maanden na de eerste uitbetaling van de aan de onderneming geleende gelden. Overeenkomstig de bepalingen van punt 25, onder c), van de richtsnoeren hebben zij toegezegd dat uiterlijk zes maanden na de goedkeuring van de reddingssteun door de Commissie bij haar een herstructureringsplan of liquidatieplan zou worden ingediend of dat zou worden aangetoond dat het voorschot volledig zou zijn terugbetaald.

(63) Aangezien Frankrijk de vereiste documenten niet had verstrekt, heeft de Commissie bij brief C(2008) 3540 definitief van 16 juli 2008 de formele onderzoeksprocedure ingeleid zoals bedoeld in artikel 88, lid 2, van het Verdrag en Verordening (EG) nr. 659/1999 tot vaststelling van nadere bepalingen voor reddingssteun. In deze brief heeft de Commissie vastgesteld dat de reddingssteun waarschijnlijk onrechtmatig was voortgezet na de termijn van zes maanden en heeft zij twijfel geuit over de verenigbaarheid van de desbetreffende maatregel met de gemeenschappelijke markt.

(64) Op 18 september 2008 heeft Frankrijk per e-mail een herstructureringsplan toegezonden. Nadere informatie werd op 12 februari 2009 per e-mail toegezonden. De Franse autoriteiten hebben benadrukt dat „Les Volailles du Périgord” weliswaar te laat een aanvraag voor herstructureringssteun heeft ingediend, maar dat het herstructureringsplan met ingang van januari 2008 werd uitgevoerd (zie overweging 22). De Commissie betreurt het dat Frankrijk zijn toezegging om de vereiste documenten binnen de termijn van zes maanden te verstrekken niet is nagekomen.

(65) Volgens punt 29 van de richtsnoeren betekent goedkeuring van reddingssteun niet noodzakelijk dat nadien steun in het kader van een herstructureringsplan wordt goedgekeurd; dergelijke steun wordt op zijn eigen waarde beoordeeld.

(66) Derhalve moet worden onderzocht of de herstructureringssteun aan „Les Volailles du Périgord” in de vorm van een omzetting van de reddingssteun van 1 miljoen EUR met de gemeenschappelijke markt verenigbaar is.

Herstructureringssteun

(67) Het herstructureringsplan voor „Les Volailles du Périgord”, dat voor een deel zou moeten worden gefinancierd met deze steun, is in januari 2008 in werking getreden. Op dat moment waren de communautaire richtsnoeren voor staatssteun in de landbouw- en de bosbouwsector 2007-201315 van kracht. In punt 145 van deze landbouwrichtsnoeren wordt verwezen naar de richtsnoeren voor het onderzoek van reddings- en herstructureringssteun aan ondernemingen in moeilijkheden.

(68) In deel 3.2 van de richtsnoeren zijn de voorschriften voor herstructureringssteun opgenomen.

In aanmerking komende ondernemingen

(69) Volgens punt 33 van de richtsnoeren komen ondernemingen alleen voor herstructureringssteun in aanmerking wanneer zij in moeilijkheden verkeren in de zin van de punten 9 tot en met 13. Dit begrip wordt omschreven in deel 2.1 van dezelfde richtsnoeren.

(70) In punt 10 is een lijst opgenomen van criteria waaraan een onderneming moet voldoen om ambtshalve als een onderneming in moeilijkheden te worden beschouwd (wanneer meer dan de helft van het maatschappelijk kapitaal of het eigen vermogen verdwenen is of wanneer de onderneming volgens het nationale recht voldoet aan de voorwaarden om aan een collectieve insolventieprocedure te worden onderworpen). In punt 11 is echter bepaald dat zelfs wanneer aan geen van de in punt 10 genoemde voorwaarden is voldaan, een onderneming toch als onderneming in moeilijkheden kan worden beschouwd, met name wanneer de typische symptomen van een onderneming in moeilijkheden aanwezig zijn, zoals toenemende verliezen, groeiende voorraden of een toenemende schuldenlast.

(71) „Les Volailles du Périgord” was structureel verlieslijdend maar op weg naar herstel, en werd hard getroffen door de vogelgriepcrisis: De netto-omzet was in het boekjaar 2005/2006 circa 5 miljoen EUR lager dan in het boekjaar daarvoor en de liquiditeitspositie bleef verslechteren door het verlies en de oplopende voorraden diepgevroren pluimveevlees. Het voorschot in rekening-courant bij de bank, waarmee de onderneming zich in het eerste halfjaar van 2007 nog kon financieren, werd uitsluitend verleend in afwachting van de uitkering van de reddingssteun. Wanneer deze steun achterwege zou blijven, zou het voorschot opeisbaar zijn geworden en hebben geleid tot insolvabiliteit en het faillissement van de onderneming (zie overweging 10). De Commissie heeft derhalve vastgesteld dat de onderneming kon worden aangemerkt als een onderneming in moeilijkheden in de zin van punt 11 van de richtsnoeren16.

(72) De reddingssteun van 1 miljoen EUR werd voor een deel uitbetaald in augustus 2007 en voor een ander deel in september 2007 (zie overweging 18). De eerste herstructureringsmaatregelen werden met ingang van januari 2008 genomen (zie dezelfde overweging 18). De effecten van de maatregelen die reeds werden genomen na de uitbetaling van de reddingssteun worden zichtbaar in het licht positieve resultaat van het boekjaar 2007/2008 (zie overweging 20). Het eigen vermogen en de liquiditeit waren aan het eind van dat boekjaar nog negatief (respectievelijk circa 2,5 miljoen EUR en circa 1,3 miljoen EUR). Het neutrale businessplan gaat ervan uit dat het eigen vermogen en de liquiditeit weer positief worden en aan het eind van de herstructureringsperiode in 2009/2010 elk op circa 800.000 EUR zullen uitkomen (zie overweging 45). Aangezien in het businessplan wordt gerekend op de herstructureringssteun van 1 miljoen EUR, erkent de Commissie dat de onderneming zonder steun haar herstructureringsplan niet kan uitvoeren en niet opnieuw rendabel kan worden. In dat geval zou de onderneming financieel niet weer zodanig gezond kunnen worden dat zij in staat is haar activiteiten zelfstandig te financieren. Derhalve stelt de Commissie vast dat „Les Volailles du Périgord” bij aanvang van de herstructureringsperiode in januari 2008 zonder deze steun (dus wanneer de reddingssteun zou moeten worden terugbetaald) nog steeds kan worden beschouwd als een onderneming in moeilijkheden in de zin van de richtsnoeren.

Herstel van de levensvatbaarheid op lange termijn

(73) Volgens de punten 34 tot en met 37 van de richtsnoeren moet als voorwaarde voor de toekenning van de steun gelden dat een herstructureringsplan moet worden uitgevoerd waarmee de levensvatbaarheid op lange termijn van de onderneming binnen een redelijke termijn kan worden hersteld. Deze verbetering van de levensvatbaarheid moet hoofdzakelijk het gevolg zijn van interne maatregelen en kan niet worden gebaseerd op externe factoren, aangezien de onderneming daarop nauwelijks invloed heeft (schommelingen van prijs, vraag enz.). In het herstructureringsplan moet rekening worden gehouden met de actuele situatie en de te verwachten ontwikkeling van vraag en aanbod. In het plan moeten bestcase-, worstcase- en neutrale scenario’s worden opgenomen. Het herstructureringsplan moet zorgen voor een omslag waardoor de onderneming, nadat de herstructurering is voltooid, in staat is al haar kosten te dekken, met inbegrip van afschrijvingen en financiële lasten. Het verwachte rendement op eigen vermogen dient voldoende te zijn om de geherstructureerde onderneming in staat te stellen op eigen kracht op de markt te concurreren. Wanneer de moeilijkheden van de onderneming aan een gebrekkige corporate governance zijn te wijten, dienen de nodige aanpassingen te worden doorgevoerd.

(74) De Franse autoriteiten hebben de Commissie een herstructureringsplan voor de onderneming toegezonden dat zich over drie boekjaren uitstrekt, te weten 2007/2008 tot en met 2009/2010. Met de uitvoering van dit herstructureringsplan is in januari 2008 een aanvang gemaakt. Het is gebaseerd op een businessplan voor het neutrale scenario. In het plan zijn de resultaten verwerkt die daadwerkelijk werden bereikt in de boekjaren 2006/2007 en 2007/2008 (zie overweging 41). Het herstructureringsplan ging vergezeld van een marktonderzoek van juli 2008 dat was uitgevoerd door bureau „Xerfi” (zie overweging 24).

(75) Het herstructureringsplan is gericht op een grotere waardestijging in de productie door toespitsing op beter renderende activiteiten. Uiteindelijk zal de onderneming in het neutrale scenario gedurende de herstructureringsperiode haar activiteiten in volume met 23 % en in omzet met 8 % inkrimpen (zie de overwegingen 43 en 44). Volgens de Franse autoriteiten kan de onderneming zich dankzij het herstructureringsplan weer zelf financieren door het aantrekken van kapitaal op de markt. Volgens het businessplan met het neutrale scenario komt het resultaat in 2009/2010 uit op circa 1,7 % van de omzet. Het jaarlijkse vermogen tot zelffinanciering zal uitkomen op circa 1,2 miljoen EUR en naar verwachting kan het werkkapitaal in dezelfde periode met circa 3,4 miljoen EUR worden verhoogd. De financiële structuur van de onderneming zou aanzienlijk verbeteren. Naar verwachting wordt het eigen vermogen vanaf het boekjaar 2008/2009 weer positief en komt de terugbetalingscapaciteit in 2008/2009 aan het eind van de herstructureringsperiode ondanks een toename van de schulden op lange en middellange termijn (financiering door leasing) uit op slechts 2,48. Ook de liquiditeit zou vanaf het boekjaar 2008/2009 positief worden (zie de overwegingen 46 en 47).

(76) Businessplannen met optimistische en pessimistische scenario’s werden eveneens aan de Commissie gezonden (zie overweging 49). Het businessplan met het optimistische scenario gaat uit van een duidelijke verbetering van het rendement in de periode. Financieel gezien zou het tot herstel van het werkkapitaal leiden en dit weer in evenwicht brengen. Bij het pessimistische scenario zou het rendement afnemen en zouden de resultaten 1 miljoen EUR lager uitkomen dan bij de neutrale aanname. Financieel gezien zou dan herstel van de liquiditeit uitblijven. Hoewel gedurende de periode verbetering zou optreden, zou de liquiditeit in 2009/2010 toch negatief blijven (zie overweging 51).

(77) Om het management van de onderneming te verbeteren en te versterken werd in het eerste halfjaar van 2008 al een nieuwe algemeen directeur benoemd. Verder voorziet het herstructureringsplan in de aanstelling van een controller en een commercieel directeur ter ondersteuning van de nieuwe koers van de onderneming.

(78) De Commissie stelt vast dat het herstructureringsplan een looptijd van drie boekjaren heeft (2007/2008-2009/2010) en dat deze looptijd het minimum is waarover de onderneming moet beschikken om haar commerciële strategie aan te passen, de voorgenomen herstructureringsmaatregelen uit te voeren en na deze herstructurering haar economische en financiële situatie duurzaam te stabiliseren.

(79) Derhalve is de Commissie van mening dat met dit herstructureringsplan voor „Les Volailles du Périgord” de levensvatbaarheid van de onderneming op lange termijn binnen redelijke tijd kan worden hersteld.

Voorkoming van ongerechtvaardigde vervalsing van de mededinging

(80) Volgens de punten 38 tot en met 42 van de richtsnoeren moet elke ongerechtvaardigde vervalsing van de mededinging worden voorkomen. Volgens punt 38 moeten compenserende maatregelen worden genomen om te garanderen dat de ongunstige effecten op het handelsverkeer zo beperkt mogelijk blijven. Volgens punt 40 moeten de maatregelen in verhouding staan tot de mededingingsverstorende effecten van de steun en met name tot de grootte en het relatieve belang van de onderneming op haar markt of markten. Zij zouden met name moeten plaatsvinden op de markt of markten waar de onderneming na de herstructurering een significante marktpositie zal behalen. De sluiting van verliesgevende activiteiten die in ieder geval nodig is om de levensvatbaarheid te herstellen, wordt niet als inkrimping van capaciteit of aanwezigheid op de markt beschouwd.

(81) Volgens de verstrekte informatie is „Les Volailles du Périgord” commercieel op nationaal niveau actief en heeft de onderneming een marktaandeel van circa 1 % (zie overweging 23). Derhalve kan worden aangenomen dat het marktaandeel van „Les Volailles du Périgord” op communautair niveau nog kleiner is. In haar businessplan gaat de onderneming echter uit van een inkrimping van haar activiteiten met 23 % in volume en met 8 % in omzet (neutrale scenario) gedurende de herstructureringsperiode (zie overweging 43 en 44). De inkrimping vindt plaats bij de hard discount (– 60 % in volume) en bij de slagerijen (– 45 % in volume). De Franse autoriteiten hebben bevestigd dat de activiteiten die in het kader van het herstructureringsplan zullen worden ingekrompen geen verlieslatende activiteiten waren. Deze activiteiten genereerden echter een gemiddelde nettomarge die lager was dan de marge die kon worden gehaald met de producten voor grote en middelgrote supermarkten, gespecialiseerde grillbedrijven en de horeca (0,4 EUR/kg i.p.v. 0,6 EUR/kg).

(82) Volgens de Franse autoriteiten zal het marktaandeel van de onderneming door de inkrimping van haar activiteiten gedurende de herstructureringsperiode afnemen tot 0,8 % van de nationale markt. Gelet op het zeer geringe gewicht van de onderneming op de Europese markt voor kip en kalkoen en op het feit dat de inkrimping van de productie niet het gevolg is van een noodzakelijke sluiting van verlieslatende activiteiten, stelt de Commissie vast dat de voorgestelde compenserende maatregelen toereikend zijn.

Beperking van de steun tot het minimum

(83) Volgens de punten 43 tot en met 45 van de richtsnoeren moet de steun worden beperkt tot het noodzakelijke minimum. Volgens punt 43 moet de steun ontvangende onderneming uit eigen middelen, zo nodig door de verkoop van activa die voor het voortbestaan van de onderneming niet onontbeerlijk zijn of door externe financiering tegen marktvoorwaarden, een belangrijke bijdrage aan het herstructureringsplan leveren. De bijdrage moet reëel — dus actueel — zijn, onder uitsluiting van alle voor de toekomst verwachte winst en kasstromen. Volgens punt 44 moet deze reële bijdrage in het geval van middelgrote ondernemingen normaliter ten minste 40 % bedragen. In punt 45 is bepaald dat de omvang van de steun zodanig moet zijn dat de onderneming niet de beschikking krijgt over extra kasmiddelen en de steun noch geheel noch gedeeltelijk mag worden gebruikt voor de financiering van nieuwe investeringen die voor het herstel van de levensvatbaarheid van de onderneming niet onmisbaar zijn.

(84) Volgens de door de Franse autoriteiten verstrekte informatie zouden de herstructureringskosten van 5.165.150 EUR naast onderhavige steun van 1 miljoen EUR voor 3.265.150 EUR worden gefinancierd uit leasing en voor 900.000 EUR door inbreng van de aandeelhouders (zie overweging 38). Het aandeel van de bijdrage van de onderneming in de totale kosten van de herstructurering bedraagt dus circa 81 %. Met minder dan 250 werknemers en een omzet van minder dan 50 miljoen EUR valt „Les Volailles du Périgord” onder de criteria voor middelgrote ondernemingen, waarvoor in de richtsnoeren een reële bijdrage van ten minste 40 % wordt vereist. De reële bijdrage van de onderneming voldoet daarmee ruimschoots aan de eisen van de richtsnoeren. Volgens de Franse autoriteiten beschikt de onderneming niet over extra kasmiddelen. Zij hebben benadrukt dat de liquiditeit van de onderneming op 30 juni 2008 nog circa 1,5 miljoen EUR negatief was. In dit verband stelt de Commissie vast dat toestemming voor deze steunmaatregel de onderneming geen kasmiddelen zal opleveren maar veeleer zal bestaan uit een omzetting van de in augustus en september 2007 reeds uitgekeerde reddingssteun. De Franse autoriteiten hebben aangetoond dat de voorgenomen investeringen (zie de overwegingen 32 tot en met 34) noodzakelijk zijn voor het herstel van de levensvatbaarheid van de onderneming. Gelet op het bovenstaande stelt de Commissie vast dat deze steunmaatregel tot het noodzakelijke minimum beperkt blijft, overeenkomstig de punten 43 tot en met 45 van de richtsnoeren.

Overige bepalingen

(85) Volgens punt 47 van de richtsnoeren moet de onderneming het herstructureringsplan volledig uitvoeren. De Commissie zal elke tekortkoming in de uitvoering van het plan beschouwen als misbruik van de steun, onverminderd het bepaalde in artikel 23 van Verordening (EG) nr. 659/1999 en de mogelijkheid om zich tot het Hof van Justitie te wenden, overeenkomstig artikel 88, lid 2, tweede alinea, van het Verdrag.

(86) Volgens punt 49 van de richtsnoeren moet de Commissie in staat worden gesteld zich, aan de hand van regelmatige en gedetailleerde verslagen die de lidstaat meedeelt, ervan te vergewissen dat het herstructureringsplan naar behoren wordt uitgevoerd. Volgens punt 51 van de richtsnoeren is voor het mkb de jaarlijkse indiening van een kopie van de balans en de winst- en verliesrekening van de begunstigde onderneming in de regel voldoende. Na goedkeuring van herstructureringssteun kan het herstructureringsplan (in de loop van de herstructureringsperiode) uitsluitend worden gewijzigd indien de wijzigingen in overeenstemming zijn met punt 52 van de richtsnoeren en zij door de Commissie zijn goedgekeurd. De Franse autoriteiten hebben toegezegd zich aan deze voorwaarden te zullen houden.

(87) Volgens punt 70 van de richtsnoeren moet alle andere steun die tijdens de herstructureringsperiode daadwerkelijk aan de onderneming wordt toegekend — met inbegrip van in overeenstemming met een goedgekeurde regeling toegekende steun — afzonderlijk bij de Commissie worden aangemeld.

(88) De Franse autoriteiten hebben bevestigd dat aan de onderneming in het verleden niet eerder herstructureringssteun is toegekend, hetgeen in overeenstemming is met de eenmaligheidsregel zoals omschreven in deel 3.3 van de richtsnoeren.

(89) In deel 5 van de richtsnoeren zijn specifieke bepalingen opgenomen voor herstructureringssteun in de landbouwsector. Deze bepalingen zijn echter uitsluitend van toepassing op de primaire productie van landbouwproducten. „Les Volailles du Périgord” is actief op het gebied van het slachten, snijden en verpakken van pluimvee en valt derhalve onder de verwerking en de afzet van landbouwproducten. De specifieke bepalingen voor de landbouwsector zijn in dit geval dus niet van toepassing.

(90) Gelet op het feit dat deze steun zal worden toegekend in overeenstemming met de communautaire richtsnoeren inzake reddings- en herstructureringssteun aan ondernemingen in moeilijkheden en gezien bovenstaande overwegingen concludeert de Commissie dat de maatregel het handelsverkeer niet zodanig ongunstig kan beïnvloeden dat het gemeenschappelijk belang wordt geschaad. Hij kan dus vallen onder de uitzondering als bedoeld in artikel 87, lid 3, onder c), van het Verdrag.

VI.CONCLUSIE

(91) De Commissie betreurt dat Frankrijk de herstructureringssteun voor „Les Volailles du Périgord” ten uitvoer heeft gelegd in strijd met artikel 88, lid 3, van het Verdrag.

(92) De staatssteun die Frankrijk in strijd met artikel 88, lid 3, van het Verdrag heeft toegekend in de vorm van een omzetting in herstructureringssteun van de reddingssteun voor „Les Volailles du Périgord” is niettemin met de gemeenschappelijke markt verenigbaar,

HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN:

Artikel 1

De staatssteun van 1 miljoen EUR die is toegekend door omzetting in herstructureringssteun van de reddingssteun voor „Les Volailles du Périgord” en door Frankrijk onrechtmatig ten uitvoer is gelegd in strijd met artikel 88, lid 3, van het Verdrag is verenigbaar met de gemeenschappelijke markt.

Artikel 2

Deze beschikking is gericht tot de Franse Republiek.
Gedaan te Brussel, 13 juli 2009.

Voor de Commissie,

Mariann Fischer Boel

Lid van de Commissie


  1. PB C 244 van 1.10.2004, blz. 2.

    (terug)
  2. PB L 83 van 27.3.1999, blz. 1.

    (terug)
  3. Voor een uitgebreide beschrijving van reddingssteun N 681/16 en van „Les Volailles du Périgord” wordt verwezen naar brief C(2007) 3564 van de Commissie van 19 juli 2007, die is te vinden op http://ec.europa.eu/community_law/state_aids/agriculture-2006/n681-06.pdf (terug)
  4. Met minder dan 250 werknemers en een jaarlijkse omzet van minder dan 50 miljoen EUR valt de onderneming onder de criteria voor mkb-bedrijven zoals omschreven in bijlage I bij Verordening (EG) nr. 800/2008 van de Commissie (PB L 214 van 9.8.2008, blz. 3).

    (terug)
  5. Het bestrijkt de nationale Franse markt.

    (terug)
  6. Voor een uitvoerige analyse van de oorzaken van de problemen van de onderneming wordt ook verwezen naar brief C(2007) 3564 van de Commissie van 19 juli 2007 waarin toestemming wordt gegeven voor reddingssteun N 681/16.

    (terug)
  7. De herstructureringssteun van 1 miljoen EUR is in het eigen vermogen opgenomen vanaf het boekjaar 2008/2009.

    (terug)
  8. PB L 282 van 1.11.1975, blz. 77.

    (terug)
  9. Deze verordening is ingetrokken per 1 juli 2008 en vervangen door Verordening (EG) nr. 1234/2007 van de Raad (PB L 299 van 16.11.2007, blz. 1). In artikel 180 van Verordening (EG) nr. 1234/2007 worden de artikelen 87, 88 en 89 van het Verdrag van toepassing verklaard op de productie van en de handel in slachtpluimvee.

    (terug)
  10. Zie met name het arrest van het Hof van 13 juli 1988, zaak 102/87, Franse Republiek/de Commissie van de Europese Gemeenschappen, Jurispr. 1988, blz. 4067.

    (terug)
  11. Arrest van het Hof van 17 september 1980, zaak 730/79, Philip Morris Holland BV/de Commissie van de Europese Gemeenschappen, Jurispr. 1980, blz. 2671.

    (terug)
  12. In 2005 werd circa 2,9 miljoen ton pluimveevlees tussen de lidstaten verhandeld. (Bron: Eurostat).

    (terug)
  13. PB C 28 van 1.2.2000, blz. 2.

    (terug)
  14. Zie voetnoot 1.

    (terug)
  15. PB C 319 van 27.12.2006, blz. 1.

    (terug)
  16. Zie punt 29 van brief C(2007) 3564 van de Commissie van 19 juli 2007 waarin toestemming werd gegeven voor de reddingssteun aan „Les Volailles du Périgord”.

    (terug)